Artikel van Prof. Dr. Jean-Luc Vandenbossche, emeritus hoogleraar cardiologie, ULB

Uit eten gaan is een steeds diepere gewoonte geworden in ons stadsleven. In de VS eet een derde van de bevolking – zowel kinderen als volwassenen – dagelijks in een fastfoodrestaurant!

De impact van restaurantbezoek op de cardiovasculaire gezondheid beoordelen, betekent niet automatisch dat thuis eten gezonder is. Thuis eten vraagt immers tijd en moeite: bewuste keuzes maken, ingrediënten correct bereiden, rustig eten en ontspannen. Bovendien worden thuismaaltijden vaak samengesteld uit kant-en-klare producten die enkel opgewarmd moeten worden. En dan is er nog de groeiende trend om online maaltijden te bestellen en deze voor een scherm op te eten, wat niet bevorderlijk is voor gezonde eetgewoonten – al is maaltijdbezorging wel een waardevolle dienst voor mensen met beperkte mobiliteit.

De veelzijdigheid van restaurants

Restaurants komen in alle soorten en maten:

• Bedrijfs- en schoolcafetaria’s, sociale eetgelegenheden zoals de “Restos du Cœur” voor mensen in kwetsbare situaties
• Fastfoodketens
• Traditionele restaurants met bediening, vaak met een regionale of internationale insteek (Italiaans, Aziatisch…)
• Gastronomische restaurants, variërend van verfijnde tot sterrenzaken

Wat zeggen recente studies?

• Cafetaria’s serveren minder calorieën dan fastfoodrestaurants, en nog minder dan klassieke restaurants met bediening.
• Een hoge dichtheid aan fastfoodrestaurants binnen een straal van 1 km rond de woonplaats is gelinkt aan een hoger risico op hart- en vaatziekten.
• Fastfoodrestaurants in de buurt gaan gepaard met een verhoogd risico op stofwisselingsstoornissen, maar de impact op sterftecijfers blijft beperkt. ‘All you can eat’ restaurants zijn niet in verband gebracht met cardiovasculaire complicaties.
• Wie vaker dan drie keer per week restaurantmaaltijden eet, heeft geen hoger sterfterisico dan wie minder dan één keer per week uit eten gaat.
• Calorie-informatie op menu’s moedigt restaurantketens aan om de calorieën in hun gerechten te verlagen.

Deze studies zijn niet altijd eenduidig en bevatten mogelijk verstorende factoren.

Wat met gastronomische restaurants?

Gastronomische restaurants, zeker de duurdere, worden door de meeste mensen slechts sporadisch bezocht. Toch hebben ze ook positieve kanten: de porties zijn doorgaans klein, wat calorie-inname beperkt, en de lange tijd tussen gerechten bevordert traag en bewust eten. De ingrediënten worden vaak zorgvuldig geselecteerd, duurzaam geteeld en met aandacht bereid. Daarnaast draagt de aangename sfeer bij aan sociaal contact, stressreductie en een positiever gemoed.

Sociale gastronomie

Sociale restaurants zijn een bijzondere ontwikkeling in de horeca. Stedelijke armoede en eenzaamheid vormen belangrijke risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Veel kwetsbare mensen hebben een onevenwichtig en tekortschietend dieet. Sociale restaurants bieden een oplossing door gezonde, smaakvolle maaltijden te serveren tegen lage kosten. Vaak werken er vrijwillige chefs die overschotten van markten en lokale boerderijen verwerken tot evenwichtige gerechten. Bovendien bevorderen deze eetgelegenheden het sociale contact, wat essentieel is voor algemeen welzijn.

Gezonde voedingsrichtlijnen

De Franse Vereniging voor Hypertensie (SFHTA) benadrukt enkele belangrijke richtlijnen:

• Beperk zoutinname tot minder dan 5 g per dag. Vermijd extra zout tijdens het koken en aan tafel en let op verborgen zout in bewerkte voeding (diepvriesgerechten, pizza’s…).
• Eet voldoende kalium (>3,5 g per dag) door te kiezen voor fruit, noten, groenten, peulvruchten, volkoren granen en magere zuivel. Kaliumrijke zoutvervangers worden echter afgeraden voor mensen met nierproblemen of bepaalde medicatie.
• Kies vezelrijke voeding, zoals fruit, groenten, peulvruchten en volkorenproducten.
• Vermijd toegevoegde suikers, die in veel bewerkte producten zitten – zelfs in hartige snacks zoals charcuterie en kant-en-klare maaltijden.

Conclusie

Uit eten gaan kan perfect deel uitmaken van een gezonde levensstijl, zolang het met inzicht en mate gebeurt. Genieten van een restaurantbezoek is zeker toegestaan, zolang we bewuste keuzes maken!