Het hart van de vrouw 2026 - Ligue Cardiologique Belge

Activiteiten tijdens de Week van het Hart

Het hart van de vrouw

een sweater
met een boodschap

Samen met Valentine Witmeur en Olivia Borlée maakten we een sweater om aandacht te vragen voor hart- en vaatziekten bij vrouwen.

Na een hartoperatie blijft er soms een litteken achter, zichtbaar of onzichtbaar. Een merkteken dat vaak verborgen zit onder de kleren, maar dat een verhaal vertelt.

Met deze sweater wilden we net het omgekeerde doen: dat litteken zichtbaar maken. De rits, precies in het midden van de borst, verwijst naar de littekens die hart- en vaatziekten achterlaten. De zakken verwijzen naar de twee helften van het hart en verbergen een “geheime zak”, een symbool voor de hartverhalen van duizenden vrouwen: verhalen van moed, twijfel, veerkracht en hoop.

Koop de sweater

De sweater wordt geproduceerd in een gelimiteerde oplage van 200 exemplaren en de opbrengst gaat integraal naar onderzoek naar cardiovasculaire aandoeningen bij vrouwen.

Een té vaak genegeerde realiteit

We praten vaak over ongelijkheid tussen vrouwen en mannen: op het werk, in lonen, in de verdeling van huishouden en gezin… Maar er is nog een andere ongelijkheid die te weinig aandacht krijgt: die van de hartgezondheid.

Lang gold de hartaanval als een mannenziekte. Het klassieke beeld? Een man die de hand op zijn borst klemt. Maar dat beeld klopt niet.

De werkelijkheid is heel anders.

Toch blijven ze te weinig gekend, te weinig herkend en te laat behandeld.

Vandaag zijn hart- en vaatziekten bij vrouwen:

de belangrijkste doodsoorzaak

wereldwijd, ruim vóór borstkanker.

Een gelijkaardig hart…
maar toch anders

Het vrouwenhart werkt in principe hetzelfde als het mannelijke: een spier die bloed door het lichaam pompt.

Maar er zijn wel degelijk lichamelijke verschillen:

een kleiner hart;
fijnere slagaders;
en daardoor een hogere gevoeligheid voor bepaalde risicofactoren.

Dat maakt dat hart- en vaatziekten bij vrouwen anders verlopen: discreter, minder zichtbaar en daardoor moeilijker te herkennen.

“Je hoort altijd berichten die zich richten op wat mannen voelen, en niet op wat vrouwen voelen. Bij de spoedeisende hulp had ik het geluk dat er een vrouw dienst had, want als vrouw heb je de neiging om je symptomen te minimaliseren.”

Hilde, 50 jaar

Risico’s die meegroeien
met het leven

Veel vrouwen denken dat hun hormonen hen beschermen tegen hartproblemen. En dat klopt deels: oestrogenen bieden inderdaad een zekere bescherming tijdens hun volwassen leven. Maar die bescherming is niet absoluut, en ze verdwijnt plots bij de menopauze.

Bovendien neemt het risico vandaag al veel vroeger toe, soms al vanaf 30 tot 40 jaar. De levensstijl is veranderd: meer stress, meer zittend werk, meer vrouwen die roken…

Bepaalde levensmomenten vragen extra aandacht:

ANTICONCEPTIE

Sommige anticonceptiemiddelen die zowel oestrogenen als progestagenen bevatten, maken het bloed iets sneller stollend. Dat verhoogt het risico op bloedklonters.

Dat risico stijgt sterk bij:

roken;
hoge bloeddruk;
diabetes;
hartproblemen in de familie (embolieën, trombose of een hartaanval vóór 65 jaar).

Bij vrouwen ouder dan 35 jaar kan de combinatie van roken en hormonale anticonceptie het risico op een hartinfarct met wel 30 keer verhogen. Roken maakt de slagaders stijver, waardoor bloedklonters zich sneller vormen.

Twijfel je, of herken je risicofactoren bij jezelf? Bespreek dit zeker met je huisarts of gynaecoloog.

1/3

Andere symptomen
en te vaak genegeerd…

Bij vrouwen ziet een hartaanval er niet altijd uit zoals in de films. De signalen kunnen heel anders zijn.

Let op bij:

hevige pijn op de borst of een beklemmend, drukkend gevoel;
een plots angstgevoel of een gevoel van nakend gevaar;
ongewone kortademigheid;
extreme of plotse vermoeidheid;
duizelingen of koud zweet;
maagklachten: misselijkheid, braken of brandend maagzuur;
pijn hoog in de rug, tussen de schouderbladen, in de nek of kaak;
hartkloppingen.

Deze klachten worden te vaak afgedaan als stress, vermoeidheid of een slechte spijsvertering. Dat is kostbare tijd: hoe later de behandeling start, hoe groter de schade aan het hart.

Elke minuut telt: hoe later de behandeling, hoe groter de mogelijke schade.

Hart- en vaatziekten treffen ook jonge vrouwen.

Vrouwen raadplegen daardoor later een arts, worden minder snel gediagnosticeerd, en bij een hartstilstand krijgen ze minder vaak een hartmassage.

Het aantal
hartinfarcten bij
vrouwen jonger
dan 50 jaar stijgt.

Kwetsbaarheid: een onzichtbare risicofactor

Vrouwen bevinden zich vaker in een kwetsbare situatie: als alleenstaande ouder, in een precaire job, of in sociaal isolement…

En kwetsbaarheid treft ook het hart. Wie minder middelen heeft, heeft minder toegang tot goede zorg, eet minder evenwichtig, ervaart meer chronische stress en stelt onderzoeken vaker uit. Een vrouw in een kwetsbare situatie zoekt later hulp, wordt minder goed opgevolgd en kampt vaker met meerdere risicofactoren tegelijk.

Het hart van vrouwen beschermen gaat hand in hand met de strijd tegen sociale ongelijkheid.

Een ongelijkheid
met gevolgen

Decennialang werd medisch onderzoek bijna uitsluitend bij mannen gedaan.

Dat laat tot vandaag sporen na:

zorgverleners zijn nog te weinig gesensibiliseerd;
vrouwelijke symptomen zijn onvoldoende gekend;
de diagnose komt te laat;
behandelingen zijn niet altijd even goed aangepast aan vrouwen;
bepaalde hartaandoeningen verlopen bij vrouwen fundamenteel anders;
de fijnere slagaders van vrouwen maken ingrepen technisch moeilijker;
gerichte onderzoeken naar vrouwen zijn zeldzaam.

Sommige hartaandoeningen treffen bovendien bijna uitsluitend vrouwen:

Het gebroken-hartsyndroom (Tako-tsubo): een plotse hartaandoening die vaak wordt uitgelokt door een hevige emotionele schok, zoals rouw, een breuk of intense stress.

Spontane coronaire arteriedissectie (SCAD): een scheurtje in de wand van een hartslagader dat een hartinfarct kan veroorzaken, ook bij jonge vrouwen zonder klassieke risicofactoren.

Aandoeningen van de kleine bloedvaten (INOCA/MINOCA): pijn op de borst of zelfs een hartinfarct, zonder dat er grote vernauwingen zichtbaar zijn op de slagaders.

Hartfalen met behouden ejectiefractie : het hart pompt nog normaal, maar is te stijf geworden om zich goed te vullen. Dat geeft klachten zoals kortademigheid, vermoeidheid en moeite met inspanning. Deze vorm komt vaker voor na de menopauze.

1/4

Waarom hierover praten?

Omdat dit een stille noodtoestand is. De belangrijkste boodschap: een hart- en vaatziekte hoeft geen noodlot te zijn.

Wie tijdig handelt, kan ze voorkomen, opsporen en behandelen.

"Mensen zien niet de constante vermoeidheid en wat inspanning met me doet. Aan de buitenkant zie ik er misschien gezond uit, maar inwendig moet mijn hart heel hard werken."

Genéviève, 46 jaar

1/3

vrouwen wordt er vroeg of laat mee geconfronteerd.

80 %

van de hart- en vaatziekten hangt samen met levensstijl.

Wat elke vrouw
moet weten…

Luister naar je lichaam: ongewone vermoeidheid is nooit zomaar niets.
Minimaliseer je klachten niet.
Zorg ook voor jezelf, niet alleen voor anderen.
Ken je risicofactoren.
Laat je hart controleren, zeker vanaf 50 jaar.
Praat erover: met je arts, je omgeving, je dochters of je kinderen.

"Het advies dat ik graag wil meegeven is dat je de klachten niet mag negeren, ook al zeggen anderen dat het misschien wel meevalt. Ga op tijd naar de huisarts, vraag om hulp en leef zo gezond je kan."

Nadieh, 37 jaar